Ngày xưa, ở một vùng đất nằm cuối con đường làng, nơi ít ai lui tới vì tưởng rằng chẳng có gì đáng xem, có một khu vườn rộng nhưng hoang. Người ta gọi nơi ấy là Vườn Sau, vì nó nằm sau cùng, khuất khỏi mắt người qua lại. Vườn không có hàng rào ngay ngắn, chỉ có những lối mòn do chân người và gió tạo ra. Hoa trong vườn mọc lộn xộn, không theo luống, không theo mùa rõ rệt. Có loài nở rực một ngày rồi tàn, có loài cả năm chỉ hé một nụ nhỏ.

Người trong làng ít ai chăm vườn ấy. Không phải vì hoa xấu, mà vì không ai gọi tên được.

“Hoa gì vậy?”

“Không biết.”

“Không biết thì trồng làm gì?”

Họ không biết rằng, khu vườn ấy là nơi Thần Bách Hoa ở.

Nhưng Thần Bách Hoa không giống những gì người ta tưởng. Thần không là thiếu nữ rực rỡ, không khoác áo gấm ngàn màu. Thần Bách Hoa là một người rất bình thường, dáng mảnh, áo vải thô, tóc buộc gọn. Gương mặt Thần không nổi bật, nhưng khi đứng giữa vườn, không bông hoa nào dám tàn sớm. Thần không tạo ra hoa. Thần chỉ nhận biết.

Nhận biết xem bông nào đã đến lúc nở.

Nhận biết xem bông nào cần chờ thêm.

Và nhận biết rằng: không phải hoa nào cũng cần được gọi tên để có giá trị.

Ở làng ấy, có một cô bé tên là Di. Di sinh ra yếu, hay ốm, không làm được việc nặng. Người lớn thương nhưng cũng hay thở dài: “Con bé này chắc chỉ quanh quẩn trong nhà.” Di không buồn. Em quen với việc ở yên, nhìn thế giới qua khung cửa nhỏ.

Một buổi chiều, Di đi lạc ra Vườn Sau. Em định quay về ngay, nhưng bị giữ lại bởi một bông hoa rất lạ. Hoa nhỏ, cánh mỏng, màu không rõ là trắng hay tím. Nó không rực, nhưng nhìn lâu thì không rời mắt được.

“Bạn là hoa gì?” Di hỏi.

Hoa không trả lời. Nhưng gió khẽ lay cánh.

Từ hôm đó, Di hay ra vườn. Em không hái hoa. Em chỉ ngồi. Có hôm em thấy hoa mới nở. Có hôm hoa cũ tàn đi, không buồn, không tiếc. Di bắt đầu nhận ra: hoa trong vườn không nở cùng lúc, nhưng luôn có hoa nở.

Một lần, Di thấy một người đứng giữa vườn. Người ấy đang cúi xuống, đặt tay gần một nụ hoa còn khép.

“Cháu đừng mở nó,” người ấy nói, giọng rất nhẹ.

“Cháu đâu có,” Di đáp. “Cháu chỉ nhìn.”

Người ấy mỉm cười. “Vậy là đúng.”

“Chú là ai?” Di hỏi.

“Ta trông vườn,” người ấy nói. “Còn cháu?”

“Cháu… hay chờ,” Di đáp, nghĩ một lúc.

Người ấy gật đầu. “Vườn này cần người biết chờ.”

Di hỏi điều đã giữ trong lòng rất lâu: “Sao hoa ở đây không có tên?”

Người ấy nhìn quanh, rất lâu. “Vì nếu đặt tên, người ta sẽ so. Mà so thì sẽ bỏ quên.”

Đêm đó, Di mơ thấy khu vườn nở rộ. Không phải nở cùng lúc, mà từng bông, từng bông, như hơi thở. Không có bông nào giống bông nào. Nhưng không bông nào bị lấn át.

Di tỉnh dậy, thấy lòng mình nhẹ.

Từ đó, Di không còn buồn vì mình yếu. Em nhận ra mình giống những bông hoa không tên: không nhanh, không rực, nhưng đến lúc thì nở. Người làng dần nhận ra Vườn Sau đổi khác. Không phải vì hoa nhiều hơn, mà vì có người đứng lại lâu hơn.

Có người mang nước tưới.

Có người dọn cỏ nhẹ tay.

Không ai hỏi hoa tên gì nữa.

Một ngày nọ, người trông vườn không còn xuất hiện. Nhưng vườn vẫn nở. Di hiểu rằng Thần Bách Hoa không cần đứng đó mãi. Chỉ cần có người nhìn mà không đòi hỏi, chăm mà không chọn lọc, thì vườn sẽ tự biết sống.

Nhiều năm sau, khi Di đã lớn, có người hỏi: “Vườn này tên gì?”

Di đáp: “Không tên.”

“Không tên sao nhớ?”

Di mỉm cười: “Vì nhớ không cần tên.”

Và thế là, ở cuối con đường làng, Vườn Hoa Không Tên vẫn nở. Không để được khen, không để được chọn, mà để nhắc rằng: trong đời sống này, có những vẻ đẹp chỉ hiện ra khi người ta thôi hỏi nó là gì.