Ngày xưa, ở một vùng quê nằm giữa hai con sông chảy ngược chiều nhau, có một ngôi làng tên là Thứ Tự. Người làng bảo nhau rằng cái tên ấy có từ rất lâu, từ khi ông bà còn chưa biết đếm tuổi, chỉ biết hôm nay nối tiếp hôm qua, mùa này chờ mùa khác. Làng sống chậm. Chậm đến mức người đi xa quay về thường ngạc nhiên: mọi thứ vẫn y như cũ, chỉ có người già hơn và cây cao hơn.

Giữa làng Thứ Tự có một vật lạ: một chiếc đồng hồ làm bằng tre. Không treo trên tường, không đặt trong nhà ai, mà dựng dưới gốc đa đầu làng. Đồng hồ không có kim sắt, chỉ có hai thanh tre mỏng xoay chậm quanh một trục gỗ. Không có số. Không có tiếng tích tắc. Vậy mà người làng nhìn vào vẫn biết sáng hay chiều, biết lúc nào nên về, lúc nào nên đợi.

Người già nói rằng trong chiếc đồng hồ tre ấy có Thần Thời Gian ở.

Nhưng Thần Thời Gian không phải ông lão râu dài như người ta hay tưởng. Thần trẻ. Rất trẻ. Dáng người mảnh, ánh mắt sâu nhưng không già. Thần không bước nhanh, cũng không đứng yên. Thần luôn đi với một nhịp vừa phải, như người biết rõ mình không cần vội.

Thần không cai quản thời gian. Thần chỉ giữ nhịp.

Thời gian, với Thần, không phải là dòng nước chảy xiết, mà là con đường đất dài. Ai chạy thì mệt. Ai dừng thì lạc. Chỉ ai đi đều mới tới.

Ở làng Thứ Tự, có một cậu bé tên là Lựu. Tên cậu do cha đặt, mong con lớn lên chậm mà ngọt như trái lựu chín. Nhưng Lựu lại là đứa lúc nào cũng sốt ruột. Cậu muốn lớn nhanh. Muốn đi xa. Muốn hôm nay thành ngày mai ngay lập tức.

Cha mẹ Lựu làm nghề đan tre. Họ quen với việc ngồi hàng giờ, tước từng nan, uốn từng vòng. Lựu nhìn mà bực. “Sao không làm nhanh hơn?” cậu hỏi.

Cha cười. “Nhanh thì gãy.”

Lựu không thích câu trả lời ấy.

Một ngày nọ, có người từ làng khác đến, mang theo đồng hồ kim sáng bóng, chạy rất nhanh. “Thời đại mới rồi,” người ấy nói. “Phải biết giờ chính xác từng khắc.”

Người làng tò mò. Lựu mê ngay. Cậu đứng nhìn kim quay, tim đập theo nhịp nhanh. Cậu bắt đầu chê chiếc đồng hồ tre ở đầu làng chậm chạp, vô dụng.

Tối đó, Lựu ra gốc đa. Trăng sáng. Đồng hồ tre vẫn xoay chậm, không hơn, không kém.

“Chậm quá,” Lựu nói. “Nếu thời gian chạy nhanh hơn, chắc con sẽ lớn nhanh hơn.”

“Lớn để làm gì?” một giọng nói vang lên, không cao, không thấp.

Lựu giật mình. Trước mặt cậu, dưới gốc đa, có một người trẻ đang ngồi, tay đặt lên trục đồng hồ tre.

“Con… con là ai?” Lựu hỏi.

“Ta giữ nhịp,” người ấy đáp. “Con gọi ta là gì cũng được.”

“Có phải… Thần Thời Gian không?” Lựu hỏi, nửa sợ, nửa háo hức.

Người ấy mỉm cười. “Nếu con cần gọi tên.”

“Con muốn thời gian chạy nhanh hơn,” Lựu nói ngay. “Con không muốn chờ.”

Thần nhìn cậu rất lâu. “Con có biết mình đang đứng ở đâu không?”

“Ở làng,” Lựu đáp.

“Không,” Thần lắc đầu. “Con đang đứng ở giữa.”

“Giữa cái gì?”

“Giữa trước và sau.”

Thần đặt tay lên đồng hồ tre. Hai thanh tre xoay chậm hơn một chút, rồi nhanh hơn một chút. Mọi thứ xung quanh không đổi, nhưng Lựu thấy tim mình rối.

“Con thấy gì?” Thần hỏi.

“Con thấy… chóng,” Lựu đáp.

“Vì con không quen,” Thần nói. “Nhanh hay chậm không làm thời gian tốt hơn. Chỉ làm người ta mệt hơn.”

Lựu im lặng.

Thần đứng dậy. “Nếu con muốn thử, ta cho con một ngày.”

“Thử gì ạ?”

“Thử sống nhanh.”

Sáng hôm sau, Lựu thức dậy sớm hơn mọi ngày. Nhưng kỳ lạ là mọi thứ đều diễn ra rất nhanh. Cơm vừa ăn xong đã thấy đói. Vừa ra ruộng đã thấy chiều. Cậu chạy, mà vẫn thấy thiếu.

Cậu gặp bạn, nói chưa hết câu đã phải chia tay. Cậu làm việc, chưa kịp vui đã thấy mệt. Đến tối, Lựu nằm xuống, tim đập nhanh, đầu đầy tiếng ồn.

“Con không kịp nhớ gì cả,” Lựu thì thầm.

Đêm đó, Thần lại đến.

“Con thấy sao?” Thần hỏi.

“Con… mệt,” Lựu nói. “Mọi thứ trôi qua mà con không giữ được.”

Thần gật đầu. “Thời gian không cần con đuổi theo. Nó chỉ cần con đi cùng.”

“Vậy làm sao để đi cùng?” Lựu hỏi.

Thần chỉ vào chiếc đồng hồ tre. “Nhìn nó.”

Lựu nhìn. Hai thanh tre xoay chậm, đều. Không vội. Không dừng.

“Con có thể lớn,” Thần nói. “Nhưng con không thể bỏ lại những gì làm con lớn.”

Sáng hôm sau, mọi thứ trở lại bình thường. Lựu thấy nhẹ. Cậu ngồi cùng cha, đan tre. Lần đầu tiên, cậu không sốt ruột. Nan tre vào tay cậu, mềm hơn cậu tưởng.

Nhiều năm sau, Lựu lớn. Cậu vẫn đi xa, nhưng luôn quay về. Chiếc đồng hồ tre vẫn ở gốc đa. Không ai sửa. Không ai thay.

Có người hỏi: “Sao không làm cái mới?”

Lựu cười. “Cái này vẫn chạy.”

Đêm nọ, khi gió thổi nhẹ, Lựu thấy dưới gốc đa không còn ai. Nhưng đồng hồ tre vẫn xoay. Nhịp đều.

Thần Thời Gian không ở đó nữa. Hoặc có thể, Thần ở khắp nơi người ta biết chờ, biết đi chậm, và biết rằng: thời gian không phải để thắng, mà để sống cùng.