Ngày xưa, rất xưa, khi những cánh đồng còn trải dài như tấm chiếu mới dệt, khi mái nhà lợp rạ còn thơm mùi nắng, có một ngôi làng nhỏ nằm nép mình bên con sông uốn khúc. Làng ấy sống nhờ trời, nhờ đất, nhờ mưa. Người ta vẫn bảo nhau rằng: “Làng còn thì mưa còn, mưa còn thì làng còn.”

Nhưng ít ai biết, trên cao kia, nơi mây trắng trôi chậm như hơi thở, có một vị Thần Mưa trẻ tuổi. Thần không giống những vị thần râu tóc bạc phơ, tay cầm quyền trượng sấm sét. Thần Mưa khi ấy chỉ là một cậu bé, dáng người gầy, tóc đen rủ xuống trán, đôi mắt lúc nào cũng long lanh như vừa soi mình trong nước. Công việc của Thần là mỗi ngày mở cánh cửa trời, thả từng giọt mưa xuống trần gian, sao cho ruộng đồng đủ nước, sông ngòi không tràn, mái rạ không dột quá nhiều.

Thần Mưa có một thói quen lạ: trước khi cho mưa rơi, Thần luôn cúi xuống, lắng nghe. Thần nghe tiếng đất nứt khát nước, nghe tiếng lúa non thì thầm, nghe cả tiếng thở dài của những mái nhà im lìm. Mỗi khi nghe thấy tiếng gọi khẽ khàng ấy, Thần lại mở tay, để mưa rơi xuống như một lời đáp.

Ở ngôi làng dưới kia, có một cậu bé tên là Lành. Cái tên nghe hiền như tính nết của cậu. Cha mất sớm, mẹ Lành ngày ngày còng lưng ngoài ruộng. Ngôi nhà nhỏ của hai mẹ con lợp rạ đã cũ, mỗi mùa mưa về là nước lại nhỏ tong tong xuống nền đất. Nhưng lạ thay, Lành chưa bao giờ ghét mưa. Trái lại, cậu yêu mưa đến lạ lùng.

Mỗi lần trời kéo mây xám, gió thổi mát rượi, Lành lại chạy ra hiên, ngửa mặt nhìn trời. Cậu thích nhất là tiếng mưa rơi trên mái rạ. Âm thanh ấy không ồn ào như mưa đập xuống mái ngói, cũng không lạnh lẽo như mưa rơi trên đá. Nó mềm, đều, như ai đó đang gõ nhịp bằng những đầu ngón tay ướt nước.

“Có khi nào, mưa cũng biết nói không hả mẹ?” Lành từng hỏi như thế, trong một buổi chiều mưa rả rích.

Mẹ cậu cười, tay vẫn vá lại chiếc áo cũ. “Mưa không nói đâu con. Nhưng mưa nghe được. Nếu mình sống hiền, mưa sẽ thương.”

Câu nói ấy, Lành nhớ rất lâu.

Năm đó, làng gặp hạn. Trời xanh đến lạ, mây trắng mỏng như tơ, trôi mãi mà không đọng lại. Ruộng nứt ra từng đường dài, lúa non vàng vọt. Người trong làng bắt đầu than trách. Có người bảo Thần Mưa đã quên làng này rồi. Có người nói Thần bận mưa ở nơi khác, giàu có hơn, đông người hơn.

Trên cao, Thần Mưa vẫn ở đó. Nhưng lần này, mỗi khi cúi xuống, Thần nghe thấy những âm thanh khác. Không còn là tiếng thì thầm nhẫn nại của đất, mà là tiếng cáu giận, tiếng trách móc, tiếng đòi hỏi. Những âm thanh ấy nặng nề như đá, khiến tay Thần chần chừ không mở nổi cửa trời.

“Vì sao họ chỉ nhớ đến ta khi cần?” Thần tự hỏi. “Khi mưa đủ, họ quên. Khi mưa thiếu, họ trách.”

Thần Mưa khép tay lại. Mưa không rơi.

Dưới làng, chỉ có Lành là vẫn mỗi chiều ra ngồi trước hiên, nhìn lên bầu trời xanh ngắt. Cậu không trách mưa. Cậu chỉ lo cho ruộng, cho mẹ, cho những hạt giống nằm sâu trong đất khô.

Một buổi tối, khi gió thổi nóng rát, Lành lấy chiếc thau cũ, hứng chút nước còn sót lại trong chum, mang ra trước nhà. Cậu đặt thau nước dưới mái rạ, nơi những giọt mưa từng rơi. Rồi cậu thì thầm, rất khẽ, như sợ làm đau bầu trời: “Nếu Thần Mưa nghe được… xin Thần cho mưa về. Ruộng đang khát. Mẹ con đang mệt.”

Lời nói ấy nhẹ đến mức gió suýt cuốn đi. Nhưng trên cao, Thần Mưa nghe thấy. Không phải bằng tai, mà bằng thứ cảm giác rất sâu, rất mềm, như khi một giọt nước chạm vào lòng bàn tay.

Thần cúi xuống, nhìn thấy cậu bé nhỏ xíu dưới mái rạ cũ. Không có trách móc, không có đòi hỏi, chỉ có một lời xin cho người khác.

Đêm đó, Thần Mưa không ngủ. Thần nhớ lại ngày đầu tiên được giao việc giữ mưa. Khi ấy, Thần được dặn rằng: mưa không phải để thưởng hay phạt, mà để nuôi sống. Mưa không chọn người, chỉ chọn lúc.

Sáng hôm sau, mây kéo về làng. Không dày đặc, không ầm ầm. Chỉ vừa đủ che nắng. Rồi mưa rơi.

Những giọt mưa đầu tiên rơi xuống mái rạ nhà Lành, nhẹ như chạm. Lành tỉnh giấc, nghe tiếng mưa, tim cậu đập thình thịch. Cậu chạy ra hiên, chìa tay hứng nước. Mưa mát, không lạnh. Mỗi giọt như có hơi ấm.

Người trong làng cũng thức dậy. Họ reo lên, chạy ra ruộng, nhìn nước thấm vào đất. Không ai còn nhớ đến những lời trách móc hôm qua. Chỉ có mưa là ở lại, lặng lẽ.

Trên cao, Thần Mưa mỉm cười. Thần không để mưa rơi nhiều hơn cần thiết. Chỉ đủ cho ruộng sống, cho sông đầy, cho mái rạ thấm ướt vừa phải.

Từ đó về sau, mỗi khi mưa rơi xuống ngôi làng ấy, luôn có một giọt rơi chậm hơn những giọt khác, chạm lên mái rạ nhà Lành trước tiên. Người già trong làng bảo nhau: đó là giọt nước Thần Mưa để dành, để nhớ rằng dưới trần gian, vẫn có những tấm lòng biết lắng nghe như mưa.