Có thể không thể ... nhưng không thể có thể ...

Thật sự là không thể nghĩ và cũng không tin được rằng trong chuỗi thời gian một ngày quá ít ỏi cho khối công việc đồ sộ, nhất là công việc của một biên tập viên tại Ban Khoa Giáo - cơ quan Báo và đài phát thanh, truyền hình TPHCM - HTV thì đâu là một khoảng vườn tâm trí dù nho nhỏ đủ lắng lòng để Trần Minh Cường kịp xem và ghi lại những thước phim thường nhật của công việc - cuộc sống - xã hội hiện nay được tính bằng nhịp số vào bộ não có quá nhiều phân tầng công việc và trật tự nghệ thuật đã được định hình chắc chắn? Tôi không thể hình dung ra được hết ...

Vì sao?

Bởi ... NGẪM CƯỜI là một chuỗi câu chuyện của cuộc sống, không dễ gì trong tích tắc đồng hồ mà có thể ngồi xuống và viết ngay được, mà phải từng trải nghiệm, chứng kiến, xem, bắt gặp hàng ngày ... đến nỗi trở thành "mối" trong cuộc sống, mà "mối" họa, "mối" mai, hay "mối" may ... thì hãy đọc NGẪM CƯỜI của Trần Minh Cường để hiểu hơn về điều thắc mắc.

Cụ thể là hiểu hơn về cuộc sống và quan trọng nhất là để hiểu một phần nào đó, ít nhất là một góc tâm hồn hoặc là một sự trải lòng nào đó mà Trần Minh Cường muốn gửi gắm đến cuộc sống đa sắc lẫn đa tầng mà hình ảnh lại giàu ngữ nghĩa này! 

Hãy đọc NGẪM CƯỜI  để cùng NGẪM và cùng CƯỜI  với Trần Minh Cường.  NGẪM CƯỜI là tập hợp các truyện ngắn và tiểu phẩm trào phúng - điều này rất hay vì có thể dựng thành tác phẩm, kịch, gồm khoảng 164 trang, với 150 bài viết, nhưng đặt biệt không đơn thuần là những câu chuyện để giải trí, hay châm biếm, mà đó là câu chuyện của người và những người biết NGẪM và biết CƯỜI ...

Phải ... Không phải ... Phải không?

NGẪM CƯỜI  - cuốn sách thể loại châm biếm nhưng không phải thể loại châm biếm như định nghĩa thông thường, phải không? 

Mỗi câu chuyện một tiếng cười không phải để cười, để đã kích mà để trải lòng - trải lòng về một thực trạng - rất  rõ ràng cái gì cũng có hai mặt - ngay cả câu chuyện - câu từ - ý tứ - ngôn ngữ nên cách chơi chữ của Trần Minh Cường ở đây rất đời, rất thân thiện mà rất "điệu - nghệ" của máu nghệ sĩ và giàu gia tài văn học. 

Sự "ĐIỆU - NGHỆ" của  Trần Minh Cường và NGẪM CƯỜI là khi tiếng cười trở thành một cách giữ gìn nhân tính. Có nói quá hay không khi tôi nhìn vào một góc cạnh khác của NGẪM CƯỜI  và Trần Minh Cường?

Thiết nghĩ, trước tiên để thấy sự "ĐIỆU - NGHỆ" văn chương của tác giả, thì tôi đã thấy NGẪM CƯỜI ở góc độ rất nhân văn và tinh tế.

NGẪM CƯỜI nhân văn và tinh tế?

Trong đời sống hôm nay, giữa những ồn ào của thông tin, giữa nhịp sống ngày càng gấp gáp và những chuẩn mực đôi khi bị đảo lộn, con người dường như ít còn thời gian để lặng lại, để soi mình, để mỉm cười với chính những điều bất toàn của bản thân.

Có lẽ vì thế, NGẪM CƯỜI của Trần Minh Cường xuất hiện không chỉ như một tác phẩm văn chương, mà như một khoảng lặng hiếm hoi để người đọc vừa cười, vừa suy ngẫm, vừa đối diện với chính mình.

Trần Minh Cường - nhà nghệ thuật trẻ nhưng mang trong mình một tâm thế sáng tạo khá đặc biệt. Anh không chỉ được biết đến là một đạo diễn, biên tập viên truyền hình, mà còn là một người viết, một nhạc sĩ, một nghệ sĩ luôn chọn cho mình cách tiếp cận đời sống bằng sự quan sát sâu sắc và một trái tim nhiều rung cảm.

Ở nhà nghệ thuật trẻ này có sự dung hòa giữa tư duy nghệ thuật hiện đại và một tinh thần nhân văn rất truyền thống - nhìn đời bằng con mắt tỉnh táo, nhưng không khắt khe; nhìn người bằng sự thấu hiểu, nhưng không dễ dãi Tất cả những điều đó tôi lại thấy rất rõ trong NGẪM CƯỜI.

Ngay từ nhan đề, cuốn sách đã gợi lên một triết lý giản dị mà sâu sắc - cười để ngẫm, và ngẫm để hiểu hơn về đời sống. Đây không phải tiếng cười mua vui, càng không phải tiếng cười châm biếm cay độc.

Đó là thứ tiếng cười nhẹ nhàng nhưng sắc bén, đủ để chạm vào những góc khuất của xã hội, những thói quen tưởng nhỏ nhưng phản chiếu nhiều lệch lạc trong cách con người đang sống.

Qua những truyện ngắn và tiểu phẩm trào phúng, Trần Minh Cường chọn kể về những điều rất gần gũi - một chút sĩ diện, một chút ham danh, một chút giả tạo trong ứng xử, một chút lệch pha giữa lời nói và hành động.

Đó là những câu chuyện tưởng như của người khác, nhưng càng đọc, người ta càng nhận ra thấp thoáng đâu đó hình bóng của chính mình.

Điểm tinh tế trong lối viết của Trần Minh Cường nằm ở chỗ không đẩy người đọc vào cảm giác bị phán xét. Tác giả không đứng ở vị trí của một người lên án, mà giống một người kể chuyện điềm đạm, mỉm cười chỉ ra những nghịch lý rất người.

Tiếng cười trong NGẪM CƯỜI vì thế không làm ai tổn thương, mà khiến người ta dịu lại, để rồi tự hỏi "liệu mình có đang vô tình trở thành nhân vật trong chính những câu chuyện ấy?"

Điều đáng quý nhất ở NGẪM CƯỜI có lẽ nằm ở tính nhân văn lặng lẽ của nó. Giữa một thời đại mà tiếng cười dễ bị biến thành công cụ giễu nhại, mỉa mai, Trần Minh Cường vẫn giữ được cho mình một tiếng cười tử tế - viết để nhắc con người sống thật hơn với chính mình, sống chậm hơn với cảm xúc, và biết dừng lại trước khi để những điều phù phiếm cuốn đi những giá trị cốt lõi.

Có thể nói, NGẪM CƯỜI không phải là cuốn sách đọc để tìm những điều lớn lao mà là cuốn sách của những điều nhỏ bé nhưng chạm sâu - một ánh nhìn, một thói quen, một cách ứng xử, một câu nói tưởng chừng vô tình.

Và chính từ những điều nhỏ ấy, Trần Minh Cường dẫn người đọc trở về với câu hỏi căn bản nhất: chúng ta đang sống như thế nào, và có còn giữ được sự chân thành trong tâm hồn mình hay không?

Sự "ĐIỆU - NGHỆ"  của Trần Minh Cường và NGẪM CƯỜI?

Những nhan đề như “Danh vọng – Vọng danh”, “Thành công – Công thành”, “Nguyện lành – Lành nguyện” , "Học hành - Hành học", "Cao thượng - Thượng cao", "Chân thành - Thành chân", "Tự tin - Tin tự", "Thiện nguyện - Nguyện - Thiện" ... cho thấy sự dụng công trong cách chơi chữ và tư duy biểu đạt của tác giả một cách "ĐIỆU NGHỆ" - xưa nay hiếm trong nền văn học nghệ thuật ... 

"ĐIỆU - NGHỆ" ở cách chỉ bằng một phép đảo nhẹ, nghĩa đã đổi khác, giống như góc nhìn cũng mở ra khác đi. Đó không chỉ là thủ pháp ngôn ngữ, mà còn là cách Trần Minh Cường nhắc người đọc rằng nhiều khi, chỉ cần đổi một điểm nhìn, ta sẽ thấy bản chất vấn đề hiện lên rõ ràng hơn.

Qua đó, để thấy rằng NGẪM CƯỜI có lẽ trong hành trình nghệ thuật của Trần Minh Cường là một dấu mốc đẹp. Không ồn ào, không phô trương, cuốn sách giống như chính tinh thần mà tác giả theo đuổi: nhẹ nhàng mà sâu, mềm mại mà thấm lâu.

Đôi khi, giữa bộn bề cuộc sống, con người không cần thêm một lời dạy dỗ. Chỉ cần một nụ cười đủ chân thành để soi lại mình.

Và NGẪM CƯỜI chính là món quà mà Trần Minh Cường gửi vào Ngẫm cười: một tiếng cười biết nghĩ, và một khoảng lặng để con người trở nên tử tế hơn với chính mình và với nhau.

còn tiếp ... 

Vương Thoại Hồng